мар 02 2010
Чия е тази песен? или Дали песната на Словачка за Евровизија 2010 е плагијат на “Ој девојче, девојче”
Во денешниот број на весникот Дневник има напис за годинешниот избор на Словачка за претставник на песна за Евровизија, кој ќе се одржи во Осло. Победничката нумера Horehronie, која ја изведува пејачката Кристина Пелакова е предмет на дебати веќе неколку дена бидејќи словачкиот неделник „Плус 7 дни“ објави дека е плагијат на македонската народна песна „Ој девојче, девојче“. Но дали песната со која Словачка ќе настапи на претстојната Евровизија е плагијат на македонската народна песна “Ој девојче, девојче”, кога ниту нашата песна не е оригинална народна.
Своевремено оваа песна беше предмет на дебати низ блогосферата и низ интернетот по еден пост кога се обидов да го обработам еден од најнаградуваните документарци на бугарската режисерка Адела Пеева (Sofia International Film Festival in Bulgaria, The Melbourne International Film Festival in Australia, Тhe 23rd Bilan du Film Ethnographique in France) која идејата ја добила еден вечер во Истанбул седејќи во ресторан со своите Балкански пријатели. Тогаш ќе ја чуе песната од своето детство ,за која останатите соговорници ќе се изјаснат дека оригинално потекнува од нивните земји каде што има долгогодишна традиција во изведувањето.
Потрага по потеклото на песната од Турција ќе ја одведе во Грција, Албанија, Босна и Херцеговина, Србија, Македонија и пак назад во Бугарија. Слушајќи ја на различни јазици во различни верзии како народна песна, опера, религиозна химна, па дури и марш, се добива впечаток дека Пеева се обидела да направи филм за Балканот и музичките традиции кои честопати се преплетуваат. Идејата на документарецот е феноменална, бидејќи во исто време таа направила и филм кој на интересен начин го отсликува портретирањето на трагичната социјална положба на населението после војната во поранешна Југославија. Сите нивни спомени, надежи, стравови, искуства и очекувања.
http://video.google.com/videoplay?docid=4394315735123280123
Иако самиот документарец воопшто нема политички тенденции, сепак потрагата по идентитетот на една песна ја отсликува потрагата по сопствениот идентитет и националната нетрпеливост кај народите од Балканот. Наместо да ги спои, незнаејќи во што се впушта, на моменти Пеева се соочува со емотивната реакција на интервјуираните луѓе дека ги увредува. Во обид да ги поврзе нишките на заедничкото културно наследство на Балканот, овој пат преку музиката, Адела Пеева на крајот ќе востанови дека скоро е неверојатно како само една песна со непознато потекло може да предизвика омраза кај луѓето. Што го покажува и самиот крај на филмот во која впечатлива е сцената каде една фиеста се претвора во ливада која гори и ја спасуваат “луѓе од повеќе етникуми”. Оти се случува на границата помеѓу Бугарија и Турција.
Покрај тоа што е одличен документарец, она што мене ме заинтригира и што ме предизвика на размисла беа два податока кажани во филмот – “Дека се работи за воинствена песна и дека тактовите доаѓаат од северот на Европа бидејќи се нетипични за Балканот”. А на вас останува да откриете за која мелодија се работи.
Highly recommended for watching
Global Voices на македонски » Балкан: „Чија е оваа песна?“
Arwena
Арвена,баш утрово на работа го правиме тој муабет.Песната е некоја ориентална корачница,најверојатно Турска,условно земено.
Ој девојче девојче,ти Тетовско јаболче
И во филмот на Пеева ние си признавме дека како традиционална песна,не е македонска.
Тешко е дека доаѓа од север на Европа,практично неможно ,поради тактот ,барем јас мислам така.Еве нека каже некој дипломиран музичар
Ако е заштитена авторски песната на Јонче,нормално е да протестира тој што ги има авторските права.Ја слушав песната на Словаците,слична е ,ама професионалците најдобро си знаат
Е ова е типичен пример на загадување
на изворното, на убавото…Како што ја дотерале цурава што пее, така и аранжманот го дурдисале.
Го има призвукот на на Ој девојче, девојче…
ама оваа е многу ефтина, ефтина…
таман за на евровизија.
ај шаша
Поздрави!
Бив кажал како бугарин и човек коj многу сака македонската народна песна, коja е феноменална како ритам и мелодиja…дека мелодиjaта не е слична многу со “Оj девоjче девоjче ти тетовско jaболче”
Во пракса бугарскиот филм покажува и докажува дека не саму една песна туку гулем дел од фолклорот на Балканот е произлегал од малоазиjскиот и турскиот ритм и напев…
Мелодиjaта на песната “оj девоjче, девоjче” е иста и со мелодиjaта на песната “Оj ти Пацо дреновчанке”, како и со бугарската револуционна песна пеана по 1903 година во возхвала на Преображенското востание против турците – “Ясен месец веч изгрява над зелената гора”, а исто и српската “Лепи очи цуро имаш жалиш ли ги ти”
Ако е традиш‘нал – џабе веземе, малтене испаѓаме глупи што се буниме – секој има право да се послужи со народното творештво пошто тоа припаѓа на сите. Дали при тоа ќе наведе дека се работи за обработка/влијание од таму, тоа зависи од лично достојанство.
Ако па мелодијата е заштитена – молим: паре на сунце кај Јонче на трансакциона и вољно. Неќеш ли – се глеаме на суд, симпл ес дет.
Токму така, ние можеме да си признаеме дека песната “Ој девојче девојче,ти Тетовско јаболче” е народна песна, но не дека е изворна, т.е. оригинална. Своевремено коментарот на Бугаришка (која е дипл. етномузиколог) на мојот сајт, упати на тоа дека веројатно требало да се консултираат повеќе експерти на оваа тема, но моето мислење е дека тие стручњаци само уште повеќе би го искомпликувале и онака веќе доволно комплексното потекло на оваа песна.
Но како да се бараат авторски права од песна која има спорно потекло и припаѓа никому, т.е. на сите народи од Балканот кои ја сметаат за своја со разни изведувачи кои со текот на децениите ја пееле. Веројатно настанов ќе има интересна разврска.
Како што е нагласено во документарецот, една од варијантите на оваа тема кои таа ги наведува е песната “Ој ти Пацо Дреновчанке” … Можеби авторката во моментот на правење на документарецот не знаела за “Ој девојче девојче,ти Тетовско јаболче”.
Сепак … исто ни се фаќа … прашањето со словачката песна е дали може да се има авторско право над народно творештво?
Интересантна многу интересантна тема за дискусиja…!
Moe mislenje e deka vo denesno vreme retko koj izmisluva “topla voda”… bukvalno se e nekakva prerabotka, kopija, imitacija. Nejse, vo Zeigest kazuvaat deka i prikaznata za Isus e copy/paste
Mislam deka e vazno da se shiri i spodeluva, a ne da se prisvojuva. Kreacijata e nameneta za site vo nea da uzivaat.
Verzijata koja e so tetovsko jabolche, naprotiv, ima karakteristichen MAKEDONSKI ritam (9/8). Ne znam kako zvuchi vo ostanatite varijanti, no dokolku i tie go imaat istiot ritam, togash ima malku mesto za polemika. Tipichni za Makedonia se tokmu onie osminskite ritmovi (7 i 9), shto e priznato vo svetski ramki, a sekoj, barem malku pismen muzichar mozhe da go potvrdi toa.
1. Creativity and innovation always builds on the past.
2. The past always tries to control the creativity that builds upon it.
3. Free societies enable the future by limiting this power of the past.
http://www.youtube.com/watch?v=NGWQVxrRXyU
Is ours less and less a free society?
Македонската народна песна во повекето случаеви е со тактови и ритми 3/4 и 7/8! Незнам дали постои и дали можда постои 9/8, мислам дека непостои! Неможда постои ритм повеке од едното цело!!!
Мене моментот со маршот и ритмите кои наликуваат како да доаѓаат од северот на Европа ми е најинтригантен. Знаеме дека Турција и Истанбул биле раскрсница помеѓу истокот и западот, а посебно Истанбул каде се прекршиле многу културни влијанија со текот на вековите, вклучувајќи ги и Крстоносните војни. Да не испадне дека и швеѓаните имаат слична песна.
Во секој случај, независно како ќе одлучи интерното жири на Словачка, дали треба или не оваа песна да ја застапува нивната земја на Евровизија, јас сум на мислење дека доколку се појави, може само да придонесе кон постоечките дебати за потеклото на музиката.
Инаку добро поставени прашање! Дали може да се измисли нешто ново денеска, и ако тоа се случи на кој начин може да се сподели, а да не потпадне под копирајт, туку да е достапно до сите. Оти чуми креативноста ако е заробена со лимити.
Tokmu taka , mi se dopagja tvojata posledna misla… Mislam deka so se pogolemoto globalno mesanje na istoriite, kulturite, obicaite i tradiciite se gubi granicata na kopirajtot.. mozebi ne vo pravni ramki, megutoa kaj lugjeto pocnuva da se razviva vkus kon internacionalnoto, mesanoto. Ubavo e da se prifakja, da se zbogatuva so vrednostite od celiot svet. Oti granicite na kraj kraista se imaginarni, neli?
Za pesnata samo mi doagja da se nasmevnam, mislam deka duri i treba Slovacka da odi so nea, za na nacionalistite sto krsat glavi cija e pesnata da im dokaze deka e na site, odnosno nicija
Viktor,
sharing is caring for our common heritage.
Некој некогаш кажал: „Плагијатот е највисоката форма на ласкање“. Тоа што оваа песна се повторува во по барем 1 верзија во секоја од балканските земји е само доказ за нејзиниот квалитет. А што се однесува до потеклото, зарем е тоа воопшто битно?
Впрочем кој е тој лудак што може да се дрзне да бара ексклузивитет на нешто што припаѓа на целиот свет?
…хм, го повлекувам последното прашање. Тукушто ми текна на една држава која го прави точно тоа.
)
Еве уште една верзија на песната која во својот пост ја приложува Мирјана Најчевска. Приличува на еврејска, иако мене некако повеќе ми се слуша англискиот јазик.
Во документарецот беше напоменато дека постои можност тактовите да доаѓаат од северот на Европа. Можеби Евровизијата ни е шанса да откриеме точно од каде е потеклото на една ничија песна.
Еве ја мојата омилена верзија. Насловот се си кажува
http://www.youtube.com/watch?v=MrqW5crcWko
11/8 ритам е исто карактеристичен, кој е составен дел од овој географски простор. Најчесто кај хармоникашите тоа е доста интересно бидејќи на светски натпреварувања често ги свират овие неправилни ритмови кои сами по себе се доста специфични и треба исклучителна вештина во интерпретацијата. (13/8 веќе е ужасен)
, и токму на овие ритмови стекнуваат светска слава. Исто и кај тапанерите тоа е доста впечатливо. Многу убава тема си начнала и уживам во оваа дискусија.
Освен почетниот дел (Keď sa slnko skloní na Horehroní…), кој е спорен со стихот “Ој девојче, девојче“ други сличности меѓу песните нема. Нашата песна има девет ноти, словачката 11 во тој дел. Правилата дозволуваат поклопување во најмногу 5, но аранжманот на Horehroní е така ујдисан, што само 3-4 ноти се поклопуваат по висина, што е недоволно за да се прикаже плагијатерство. Песната може да ни наликува, ама плагијат не е.
Благодарам Жарко за дополнувањето со уште една изведба на песната во три верзии од Балкава. Ја додадов во постот.
А кога веќе се дебатира за песните на Евровизија, треба да се забележи и тенденцијата во последната деценија дека се повеќе се прават по тертипот на world music, за да бидат допадливи секому, најчесто употребувајќи ги звуците од Балканот. Претпоставувам се сеќавате на Руслана и на уште многу други пејачи или групи кои продефилирале со звуците на етно музиката вградена во некој современ аранжман.
Инаку не сум музичар па не знам колку такта или секунди (сличности) во една песна може да се третираат како плагијат. Но повторно ќе го поставам прашањето, ако песната не е авторски труд, кој ќе тужи за плагијаторство? Дали народната музика воопшто може да подлежи на таков закон?
Да, народната музика подлежи на Законот за културно наследство, а одговорен за спроведување е институтот “Марко Цепенков“. Секоја народна песна, македонска, која се користи во некое дело (репортажа, филм, документарец) треба да биде дозволена од институтот и во самото дело да биде внесено дека “…користена е песната таа и таа, македонска, народна.“ Во спротивно, институтот може да поднесе тужба.
outboy,
поентата ми беше кој ќе тужи кога шест земји велат дека е тоа нивна народна изворна/традиционална песна?
Законот за авторското право и сродните права, Член 6:
“Преработка на авторско дело, на друго дело или на дело од народното творешво што претставува индивидуална и интелектуална творба, е самостојно авторско дело“.
Член 58:
Слободно е користење на народното творештво.
Став 1: се наведува изворот и потеклото на делото. Неговото сакатење и недостојно користење не е дозволено.
Став 2: Институтот за фолклор „Марко Цепенков” – Скопје е надлежен да дава мислење дали делото било користено според законот.
Казната за прекршување на овој член е од 60.000,00 до 300.000,00 денари.
arwena, ако сите тие држави ја имаат евидентирано “Ој девојче, девојче“ во некоја своја институција за заштита на народното творештво, како што ја има “Марко Цепенков“, тогаш сите имаат право да тужат. Интересното е, што песната воопшто не е плагијат, па никој нема да тужи. 3-4 ноти кои “наликуваат“ не се доволен доказ.
Благодарност до Димитар, кој овој свој коментар го остави на мојот сајт.
****
Малку подалеку од Балканот….
Loreena McKennitt – Sacred Shabbat
http://www.youtube.com/watch?v=SwKIDg90gcI
Naftule Brandwein – Der Terk In America
http://www.youtube.com/watch?v=dRDbZUYGqcE
Pedro Salinas – Fel Shara (Шпанија)
http://www.youtube.com/watch?v=xeZytVePpPc
Boney M – Rasputin
http://www.youtube.com/watch?v=kvDMlk3kSYg
P. Ramlee – Ahmad Albab (Малезија)
http://www.youtube.com/watch?v=RWuarzGampk
Afghan Uzbek song (Афганистан)
http://www.youtube.com/watch?v=EmUB6a2hlYE
Eartha Kitt – Usku Dara (САД)
http://www.youtube.com/watch?v=frJBvPC99i8
Mediterranea, Uskudara (Шпанија)
http://www.youtube.com/watch?v=2wR1Z4oUnX8
Sergio Diotti & “Ondas do Mar” (Италија)
http://www.youtube.com/watch?v=3_nUETeItOY
iabannat iskandaria (Либан)
http://www.youtube.com/watch?v=o341VDz7rsw
После сите коментари, дефинитивно сакам песната на Словачка да оди на Евровизија. Ничија песна на бесмислен натпревар е токму она што се бара …
vo nikoj slucaj ne e plagijat.
Словачката евровизиска песна на суд
Словаците сами се оптужија, сами ќе си пресудат. Баш убаво фингиран настап на нивните медиуми преку контроверзии да се наметне песната за изборот на Евровизија.